Bevrijding

Gepubliceerd in NRC op 8 mei 2017 | Leiderschap & Management

Bevrijding

Wat is er nodig om mensen echt, duurzaam van armoede te bevrijden? Een paar jaar geleden werkte ik mee aan een klein onderzoeksproject rond deze vraag. Doel was om een index te maken waarmee je de progressie in een arme gemeenschap kon meten. We keken naar allerlei indicatoren, zoals huisvesting, infrastructuur, gezondheid, onderwijs en economische ontwikkeling. Eén ding zagen we echter compleet over het hoofd. Terwijl het eigenlijk zo voor de hand ligt.

Een enorm probleem waar miljoenen armen over de hele wereld mee kampen, is dat ze volslagen rechteloos zijn. Talloze hulporganisaties richten zich op de onderwerpen die ik hierboven noemde. Maar wat ik en mijn collega’s ons onvoldoende realiseerden, is dat het hele kleine beetje vooruitgang dat armen ervaren, vaak zomaar weer van ze afgepakt wordt. Door misdadigers, milities, hun eigen overheid. Het rechtssysteem in de meeste landen werkt niet óf alleen in het voordeel van de rijken.

Neem India. Het land kent 1,5 miljoen politiemensen, op een bevolking van 1,26 miljard inwoners. Veel van die agenten zijn niet of nauwelijks getraind en een groot deel is corrupt. Daarnaast is er een chronisch tekort aan aanklagers en rechters, zodat het jaren duurt voordat een zaak wordt behandeld. Ook hier schrijnende corruptie.

Rijke inwoners en bedrijven omzeilen massaal het politie- en justitieprobleem en kopen particuliere beveiliging in om zichzelf en hun eigendommen te beschermen. In India verdienen inmiddels 5,5 miljoen mensen hun brood in deze sector.

Maar de armen kunnen zichzelf en hun kinderen niet beschermen en kunnen op geen enkele manier hun recht halen wanneer hem iets wordt aangedaan.

De cijfers komen uit verschillende bronnen, maar ik werd erop gewezen door hulporganisatie International Justice Mission (IJM). Volgens hen is India geen uitzondering. In de meeste arme landen faalt het rechtssysteem en het zijn vooral de allerarmsten die hieronder lijden.

Speerpunt in het werk van IJM is de bestrijding van slavernij, een van de meest extreme vormen van criminaliteit waar armen onder lijden. Sinds de oprichting van Tony Chocolonely weet iedere Nederlander dat er ook in onze tijd nog slavernij bestaat. Maar dat het aantal slaven in de wereld momenteel op 46 miljoen wordt geschat -door IJM en hun collega’s van de Australische Walk Free Foundation- wist ik niet. Dat betekent dat we op dit moment te maken hebben met het hoogste aantal slaven tot nu toe in de wereldgeschiedenis.

Hoe ziet slavernij eruit anno 2017? Dat varieert nogal. Zo werken er ruim 2 miljoen kinderen gedwongen in de seksindustrie. De grote meerderheid van de moderne slaven -kinderen en volwassenen- werkt echter in ‘gewone’ bedrijven.

India is ook hier een van de slechtst scorende landen. Een wijdverbreide praktijk is dat fabriekseigenaren leningen verstrekken aan armen, die ze vervolgens kunnen ‘afbetalen’ door te werken. Eenmaal aan de slag blijkt dat het loon niet voldoende is om de lening af te betalen, waarna jaren van uitbuiting en misbruik volgen.

“Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart,” zegt het bijbelboek Prediker. Ook het vieren van de vrijheid kan soms wat pijnlijk zijn, als steeds weer blijkt dat ze voor slechts weinig mensen in de wereld is weggelegd.

Ben Tiggelaar

(Verschenen als column in NRC Handelsblad)

Gratis essay
Mooi Werk

Hoe maak je werk plezierig, goed en zinvol? In het essay Mooi Werk verkent Ben onze relatie met werk.

Vul hieronder je e-mailadres in en je ontvangt het essay direct in je mailbox.







Ontvang iedere maand de beste #TIPS
van Ben rond persoonlijke ontwikkeling
in je mailbox:

Ik geef toestemming voor het bewaren van mijn gegevens